Green Deal Participatie rondt af: “Met gedragscodes en handleidingen delen we onze inzichten”

zonnepanelen
Nieuws |

Dit jaar eindigt de Green Deal ‘Participatie van de Omgeving bij Duurzame Energieprojecten’. De wind zat mee: sinds het startjaar 2018 is de overtuiging gegroeid dat je bewoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties vroegtijdig moet betrekken om projectplannen voor elkaar te krijgen. De Green Deal levert gedragscodes en handreikingen om deze participatie procesmatig te organiseren.

Nederland is een dichtbevolkt land. Wie hier ergens windturbines of zonnepanelen wil plaatsen, raakt al snel de belangen van anderen. Om in de energietransitie te slagen moeten die belangen van de omgeving mee worden genomen. Participatie is het sleutelwoord. Maar hoe organiseer je dat? “In de Green Deal hebben we ervaringen en kennis gedeeld hoe je participatie kunt verbeteren”, zegt Matthijs Nijboer, voorzitter van de Green Deal en voorzitter van de Natuur- en Milieufederaties.

Lusten en lasten verdelen

De inzichten die de deelnemende partijen opdeden, zijn terug te vinden in verschillende checklists, handreikingen en gedragscodes voor onder meer wind op land, zonneparken en geothermie. “Het is de basis waarop je een participatieproces kunt inrichten. Als initiatiefnemer én als gemeente of ander bevoegd gezag. Daarbij gaat het niet alleen om het proces, maar ook om de financiële participatie. Door lusten en lasten eerlijk te verdelen in de omgeving zijn projecten kansrijker. Maak omwonenden en nabijgelegen bedrijven bijvoorbeeld 50% eigenaar.”

Komst Klimaatakkoord

Rekening houden met je omgeving. Als voorzitter moest Nijboer dat ook zelf doen. “Ons speelveld veranderde behoorlijk door de komst van het Klimaatakkoord. Participatie werd hierin een thema. De ambitie van 50% lokaal eigendom werd hiermee echt onderdeel van beleid. De regio’s werken dit vervolgens uit in de Regionale Energiestrategieën. Dit beïnvloedde wel de aanpak in de Green Deal. We moesten ons richten op hoe je participatie regelt in projecten en ondertussen de discussies over dit thema in het Klimaatakkoord volgen. Als voorzitter ging ik op zoek naar de punten waar energie op zit: wat willen de betrokken partijen graag oppakken?”

Energiecoöperatie Staphorst

De Green Deal tekende vooral veel leerervaringen op. “Ondanks dat er lokaal steeds meer initiatieven ontstaan, bijvoorbeeld met de opkomst van lokale energiecoöperaties, blijft participatie een fragiel proces. Het is heel belangrijk om het zorgvuldig te doorlopen. Onverstandig is bijvoorbeeld om alleen uit te gaan van grondposities. Je denkt misschien alles te kunnen doen op je eigen terrein, waardoor ruimte voor participatie ontbreekt en er weerstand ontstaat. Dan kunnen projecten alsnog sneuvelen. Een veel beter voorbeeld is Staphorst, waar uiteindelijk provincie en gemeente 4 windturbines plaatsen. Inwoners en ondernemers werden uitgedaagd zelf met een aanbod te komen. Zo kregen ze invloed op de uitvoering van de windturbines, konden ze van de opbrengst profiteren en gingen ze er ook achter staan.” Voor deze situaties is er in de deal een handreiking gemaakt die ingaat op ‘socialisering van grondvergoedingen’. Daarin staan suggesties over hoe je dit probleem tackelt.

Digitaal magazine

Nijboer kijkt tevreden terug op de Green Deal. “Mooi dat we zo ver zijn gekomen met gedragcodes en handleidingen. En bijzonder was dat we de wind mee hadden met de komst van het Klimaatakkoord. In een digitaal magazine dat begin 2021 verschijnt, laten we de resultaten en ervaringen nog eens de revue passeren.” En voor die tijd kun je ook al resultaten bekijken op de site.

Meer weten?

Green Deal ‘Participatie van de Omgeving bij Duurzame Energieprojecten’
Resultatenpagina participatie van de omgeving bij duurzame energieprojecten