Green Deal Schone Stranden pakt afval ook in 2019 voortvarend aan

Groepsfoto deelnemers Juttersgeluk
Nieuws |

Dat de Nederlandse stranden kwetsbaar zijn voor vervuiling bleek in januari 2019 maar weer eens, toen de MS Zoë zo’n 300 containers verloor in de Waddenzee. Binnen de kortste keren waren grote delen van de gevoelige Waddenkust bezaaid met rommel. Die kon alleen met een enorme inspanning worden opgeruimd.

Maar op de hele Nederlandse kust spoelen ook buiten zulke rampen om dagelijks grote hoeveelheden afval aan. Daarnaast laten mensen veel troep achter op de stranden. Dat heeft grote gevolgen voor het fragiele ecosysteem van de zee en de duinen. De Green Deal Schone Stranden richt zich daarom sinds eind 2014 op het schoonmaken en -houden van het Nederlandse strand.

Minder verpakkingen

In de strijd tegen afval op het strand verenigt de deal partijen als Rijkswaterstaat, een groot aantal kustgemeenten, belangenverenigingen van strandexploitanten en milieugroepen. In januari kwamen de tientallen deelnemers bijeen in Scheveningen. Om ervaringen uit te wisselen en vooral ook nieuwe plannen te maken.

In ruim vier jaar is al veel bereikt, maar het probleem is zeker niet opgelost. De deelnemers hebben dan ook nog genoeg plannen voor het komende jaar, zo bleek tijdens de bijeenkomst. Het plan is om in 2019 vooral te werken aan het thema ‘minder verpakkingen’. Dat strookt met de aankomende richtlijn voor Single Use Plastics van de EU. Verder worden veel acties uit 2018 dit jaar voortgezet.

Stichting Juttersgeluk

Een van de deelnemers aan de Green Deal is de Stichting Juttersgeluk uit Overveen. Oprichter Suzanne Klaassen speelde rond de ondertekening van de deal al met het idee om mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt te betrekken bij het ruimen van strandafval. Dat idee kwam in een stroomversnelling toen ze in 2015 in contact kwam met KIMO, de milieu- en veiligheidsorganisatie voor kustgeoriënteerde gemeenten. Die doet het secretariaat van de Green Deal Schone Stranden. Juttersgeluk werd - met hulp van het sociaal domein in Haarlem en Bloemendaal - een feit, sloot zich aan bij de Green Deal en is nu een niet meer weg te denken deelnemer.

Springtouw van PET-fles

Klaassen en haar mensen ruimen dagelijks rommel op de Kennemerstranden. Ze verwerken het afval tot bijzondere producten, zoals sleutelhangers van visnetten, armbanden van scheepstrossen en springtouwen van PET-flessen. Die worden verkocht en de opbrengsten worden weer in de stichting gestoken. Die continuïteit is hard nodig, zegt Klaassen: "Want het blijft maar van het strand afkomen, dat afval! Daarom is de samenwerking in deze Green Deal ook zo belangrijk. Als je ziet wat wij alleen al van het strand halen, dan weet je dat dit probleem zó groot is dat het alleen in samenwerking kan worden opgelost."

Tienduizenden peuken

"We hebben sinds 2015 de jaarlijkse Expeditie Juttersgeluk gehouden om de aandacht op de vervuiling te vestigen en mensen die - tijdelijk - aan de zijlijn van de samenleving staan te betrekken bij een duurzame toekomst. Die expedities hadden steeds een thema. In 2018 was dat de sigarettenpeuk. Die worden met tienduizenden achtergelaten op het strand. Mensen zien er het kwaad niet van in, maar zo’n filter is nauwelijks afbreekbaar en één peuk kan liters zeewater vervuilen. Aan de eerste expeditie in 2015 namen zes kustgemeenten deel, vorig jaar waren het er al 28. Dit jaar is er daarom een keer geen expeditie. Het is te groot geworden voor ons alleen. Er komt in 2020 zeker een vervolg, maar de organisatie wordt anders. En Juttersgeluk gaat zich weer concentreren op het werk hier in de regio."

Niemand wil vies plastic

Dat werk leidt dus tot unieke producten. Deze maakt Juttersgeluk in het eigen atelier in Overveen van gejut afval. Dat is niet alleen een creatieve keuze. Afvoeren via de reguliere kanalen voor vuilverwerking blijkt namelijk vrijwel onmogelijk. "We hebben te maken met erg vies plastic dat in zee heeft gelegen. Dat is niet schoon genoeg voor recycling bij de grote vuilverwerkers. Niemand wil het hebben. Fishing for Litter, dat vissers afval laat verzamelen in grote zakken, kampt met hetzelfde probleem", zegt Klaassen. "Het is daarom noodzakelijk en voor mij heel logisch dat het probleem vroeger wordt aangepakt. De plastickraan moet gewoon dicht. Je kunt deze keten pas écht opschonen als je aan de bron begint."

Samenbrengen en aanjagen

"Ik ben dan ook blij met de aanpak van Single Use Plastics, maar in de tussentijd kunnen we ook al wat doen. Bijvoorbeeld exploitanten van strandpaviljoens ervan doordringen dat juist zij die verpakkingen niet meer moeten verkopen." De Green Deal en de rol van de overheid daarin zijn daarbij van groot belang, aldus Klaassen: "Op grote schaal moet het natuurlijk allemaal kloppen. Al die kleine initiatieven moeten bij elkaar worden gebracht om een echte vuist te maken. Dat samenbrengen en aanjagen zie ik echt als een taak van de overheid. Die kan de mensen in het land er ook toe aansporen om na te denken over hun eigen gedrag. Wij doen hier wat we kunnen doen, maar dit is een probleem van een enorme omvang."

Meer weten?