Verslag van vierde Community of Practice Circulair Inkopen

Karel Raats

In mei 2017 heeft de Green Deal Circulair Inkopen de Green Deal Award gewonnen. De prijs werd verzilverd op de vierde bijeenkomst van de Community of Practice door de inhuur van motivational speaker Karl Raats. De hoofdpunten uit deze bijeenkomst op 30 november in Circl, het circulaire paviljoen van ABN AMRO in Amsterdam.

Dagvoorzitter Joan Prummel, strategisch adviseur circulair economie bij Rijkswaterstaat, opende de bijeenkomst met de constatering dat Nederland internationaal koploper is en de circulaire economie inmiddels wordt gezien als een Nederlands ‘exportproduct’. En dat we de 114 verschillende definities die in omloop zijn voor de circulaire economie moeten zien als kansen: “Er liggen 114 kansen voor het grijpen.”

Concrete plannen

Binnen het Rijksbrede programma Circulaire Economie zijn vijf prioriteiten vastgesteld, namelijk biomassa en voedsel, kunststoffen, de maakindustrie, de bouw en consumptiegoederen. Eind november zijn de definitieve transitieagenda’s opgeleverd. Komende periode worden voor de vijf prioriteiten concrete plannen uitgewerkt, zo deelt Marc Pruijn, programmamanager circulaire economie bij het ministerie van I&W, mede. “Hiermee gaan we de Nederlandse economie ombuigen naar een duurzaam gedreven, volledig circulaire economie in 2050. De doelstelling van 50% minder verbruik van primaire grondstoffen (mineraal, fossiel en metalen) in 2030 ten opzichte van 2014 komt snel dichterbij.” Hierbij is veel afstemmen en samenwerken essentieel. Ook is het belangrijk om aan te sluiten bij bestaande kennis en initiatieven.

Werkgroep Ketensamenwerking

Wat zijn de belangrijkste inzichten en resultaten van de Werkgroep Ketensamenwerking tot nu toe? Sylvia van Heijningen van Humanagement en Heleen Elen van Meerlanden menen dat ketensamenwerking geen afgebakend begin en einde heeft. In hun woorden: “Het doel is niet langer individueel waarde toevoegen, maar om waarde toe te voegen aan het collectief”. Ook is er een handreiking opgeleverd voor het bevorderen van circulariteit door middel van ketensamenwerking. Hierin is een identificatieschema opgenomen, waarbij het uitgangspunt niet de ketenpartners zijn, maar de disciplines (re)design, productie, inkoop, gebruik, afvalverwerking en grondstofverwerking.

Paardenkont

Creatief denker en inspirator Karl Raats gaf op humorvolle wijze glans aan de middag. Zo betoogde hij dat oud denken een gewoonte is waarvan men vaak niet meer weet waar het vandaan komt. Hij gaf het voorbeeld van de spoorwijdte van onze moderne trein. “Waarom is dit 1435 mm?” Na een historische analyse is het volgens Raats te danken aan de afmetingen van een paardenkont. “Iedere organisatie heeft last van een paardenkont: wat is er ingeslopen wat ooit slim was, maar nu niet meer?” Vervolgens gingen de deelnemers in teams aan de slag om hun eigen ‘paardenkont’ te ontmaskeren en door middel van feedback van de anderen nieuwe oplossingen te zien.

Later op de dag wist Raats de deelnemers weer wakker te schudden. “Doordat kennis wereldwijd explosief toeneemt, wordt je eigen kennis relatief steeds minder groot. Het gaat niet om op alles kant-en-klaar antwoorden te hebben. Het is steeds belangrijker om de ‘juiste vragen’ te stellen.” De deelnemers gingen in tweetallen aan de slag. Leerpunt volgens Raats: “Het spannende begint als er geen antwoorden meer zijn. Ga dan vooral door met vragen stellen.”

Rondleiding en afsluiting

Natuurlijk konden de aanwezigen niet naar huis zonder rondleiding door Circl, waarin directeur Merijn van den Bergh uitgebreid vertelde over de circulaire oplossingen die in het gebouw en de techniek zijn toegepast. ABN AMRO is ook deelnemer aan deze Green Deal.

Prummel sloot de dag af met een doorkijkje naar een nieuwe fase, namelijk Green Deal Circulair Inkopen 2.0, die in januari tijdens de Week van de Circulaire Economie 2018 getekend wordt. De inzet blijft hetzelfde met 2 pilots per deelnemer en delen wat we leren. De focus is om starters op weg te helpen en ervoor te zorgen dat gevorderden stappen kunnen maken. Na het uitvoeren van de pilots is “opschaling een belangrijke pijler”. De werkwijze is wederom aan de slag gaan met werkgroepen en inspiratie opdoen en kennis delen in Communities of Practice.

Nawoord

“Circulair Inkopen is een grote opgave”, licht Michel Schuurman, senior Programmamanager Circulaire Economie bij MVO Nederland, nadien toe. “De noodzaak wordt gedragen door directies, bestuurders, wethouders. Alleen zijn interne opdrachtgevers nog niet altijd mee. Draagvlak creëren en stroomlijnen, zijn dus van belang. Door mensen met elkaar op een bespiegelende wijze aan het werk te zetten, hebben we hen hopelijk handvatten gegeven om dat verder binnen de eigen organisatie uit te dragen. Dat hopen we met dit soort bijeenkomsten te bereiken.”