Wat zijn do’s en don’ts voor participatie duurzame energieprojecten?

Participatie
Nieuws |

Weinig mensen in Nederland zijn tegen duurzame energie. Tot een concreet project in hun spreekwoordelijke achtertuin komt. Dan volgen er geregeld protesten. De Green Deal ‘Participatie van de Omgeving bij Duurzame Energieprojecten’ biedt initiatiefnemers handige inzichten om protesten te voorkomen.

Vanwege het Klimaatakkoord zijn de komende jaren veel windparken, zonneweiden en andere duurzame projecten nodig. “Bijzonder aan deze projecten is dat ze aan de markt worden overgelaten”, zegt onderzoeker en directeur Marc Rijnveld van adviesbureau Public Mediation. “Een private initiatiefnemer moet dan wel rekening houden met de omgeving. Maar daar wringt de schoen. Want participatie is een vak.”

Participatie in Omgevingswet

Private initiatiefnemers moeten leren participeren om hun projecten van de grond te krijgen. Dit is van extra belang nu ze in de nieuwe Omgevingswet een grotere rol krijgen samen met gemeenten. “Als initiatiefnemer moet je weten waar je bij participatie op moet letten en hoe je je verdiept in de omgeving. Zo kun je een goede strategie ontwikkelen.”

Onderzoek naar participatieprocessen

In de Green Deal verzamelde Rijnveld samen met zijn collega Nienke van Schie ideeën en inzichten om een participatieproces goed op te tuigen. Ze analyseerden participatietrajecten van duurzame energieprojecten, deels door zelf mee te werken aan lopende projecten.

Verschil in perspectief

Volgens Rijnveld helpt het besef dat elke betrokkene een project beleeft vanuit zijn eigen perspectief. “Waar een initiatiefnemer in een afvalberg een kans ziet voor zonnepanelen, zien omwonenden een bedreiging voor een mooi recreatiegebied. Het gaat om de individuele beleving van mensen en de verschillende waarden die ze hechten aan een gebied. Als je iets verandert in de omgeving, zul je sommige waarden versterken en andere aantasten. Met dat verschil in perspectief moet je als initiatiefnemer rekening houden.”  

Procedurele rechtvaardigheid

Rijnveld en Van Schie brachten hun inzichten samen in een handzaam rapport. Het leest als een leidraad om een participatietraject op te zetten. “Een belangrijk uitgangspunt is hoe je je als initiatiefnemer en projectontwikkelaar gedraagt. Wees netjes, zorgvuldig en open. Geef mensen een stem en vertel wat je met hun inbreng gaat doen. Het zijn allemaal principes van procedurele rechtvaardigheid waarmee je vertrouwen bouwt.”

Context in kaart

Een andere basale regel is om je te verdiepen in de context van je project: van de fysieke omgeving en de stakeholders tot sociaal-maatschappelijke en historische factoren. “In Drenthe speelt bijvoorbeeld de geschiedenis van de veenkoloniën een rol. Nog steeds voelt de omgeving zich daar een wingewest van het westen, nu voor duurzame energie. Als je zo’n diagnose niet stelt van tevoren, kun je een project al op een heel verkeerde manier beginnen.”

Geen must

Heb je de context scherp, dan biedt dat kansen om het participatie niet nodeloos ingewikkeld te maken. “Zo kun je zien met welke partijen je echt deals moet sluiten. Betrek alleen die intensief bij je project. Overige partijen betrek je alleen door goede informatie en communicatie. Intensief participeren is niet voor iedereen een must.”

Meer weten?